Productiebedrijven staan voor een stevige opgave: emissies omlaag, kosten in de hand houden en tegelijk betrouwbare output leveren. Goed nieuws: de technieken én de businesscases worden beter. In dit artikel lees je vijf duidelijke trends die je helpen prioriteiten te stellen en concrete stappen te zetten, of je nu operations stuurt, verantwoordelijk bent voor ESG-doelen of technische projecten leidt.

Je krijgt geen vage beloftes, maar praktische signalen waarop je kunt sturen: waar zit CO2-winst, wat vraagt het van je organisatie, en hoe voorkom je verrassingen bij netbeheerder, auditors of de werkvloer.

1. Elektrificatie van warmte en stoom

Steeds meer processen stappen over van gas en olie naar elektrische alternatieven: industriële warmtepompen, e-boilers en inductieverwarming. Bij lage en middentemperatuur is dit vaak snel rendabel, zeker met een PPA of eigen opwek. Het verlaagt Scope 1-emissies direct en maakt onderhoud voorspelbaarder. Let wel op netcapaciteit, piekvermogens en restwarmte-integratie; een warmtebalans en loadprofile zijn geen luxe, maar randvoorwaarde.

Wanneer is elektrificatie kansrijk? Denk aan continu gedraaide lijnen met stabiel warmtevraagprofiel, processen met beschikbare restwarmte (temperatuurtrappen) en sites die toch al verzwaring of herindeling van de aansluiting plannen. Koppel de businesscase aan SDE++-mogelijkheden en neem de kwaliteit van de voeding (harmonischen, cos φ) mee in je ontwerp.

2. Data-gedreven energiebeheer

Van “meterstanden in Excel” naar realtime sturing: Energy Management Systems (EMS) en machine-data (SCADA/MES/OPC UA) maken verspilling zichtbaar en stuurbaar. Denk aan piekreductie, automatische omschakeling tussen warmtepompmodes, of het slim plannen van batches op momenten met lage tarieven of hoge PV-output. Koppel dit aan ISO 50001-processen en je krijgt een ritme van meten, verbeteren en borgen.

Praktisch voorbeeld

Een fabriek met persluchtlekkage en nachtelijke sluipverbruikers bespaart vaak direct 5–10% energiekosten door lekdetectie, drukverlaging en shut-off routines. Voeg daar een tariefgestuurde regeling aan toe en je pakt ook de dure kwartieren aan. Kleine ingrepen, grote impact op OPEX en CO2.

3. Circulaire ketens en materialen

De focus verschuift van alleen energie naar materialen. Ontwerpen voor demontage, toenemend aandeel gerecycled materiaal en terugnameprogramma’s worden gangbaar. Bedrijven sluiten kringlopen met eigen scrap, zoeken afzet voor bijproducten en maken afspraken met leveranciers over datakwaliteit (massabalansen, EPD’s) om Scope 3 aantoonbaar omlaag te brengen. Dit vraagt samenwerking tussen inkoop, R&D en productie, plus heldere specificaties in contracten zodat kwaliteit en leverbetrouwbaarheid overeind blijven.

• Start met een materiaal- en afvalscan: grootste stromen eerst.
• Leg kwaliteitscriteria vast voor gerecyclede input om uitval te voorkomen.
• Check juridische en logistieke eisen bij terugname en hergebruik.

4. Waterstof en nieuwe moleculen

Voor hoge temperaturen en bepaalde chemische routes komt waterstof in beeld. Realistisch plannen is cruciaal: beschikbaarheid, prijs en certificering verschillen per regio en jaar. Veel bedrijven kiezen voor “hydrogen ready” assets of blendbare branders, zodat je kunt omschakelen zodra levering en prijs kloppen. Denk ook aan veiligheid, training en aanpassingen aan leidingen en appendages. Parallel ontstaan ketens rond e‑methanol, ammoniak en bio‑grondstoffen; die vragen vroegtijdige afspraken over specificaties en volumes om leverzekerheid te borgen.

5. Flexibiliteit: opslag, sturing en waarde uit het net

Netcongestie en volatiele tarieven maken flexibiliteit winstgevend. Met batterijopslag, slimme sturing en modulaire e-boilers kun je pieken afvlakken, onbalans vermijden en soms zelfs vergoedingen binnenhalen (denk aan FCR/aFRR of lokale congestiemarkten zoals GOPACS). Een Cellpower energieopslagsysteem helpt om eigen PV te benutten, noodstroom te leveren en op de juiste momenten extra vermogen beschikbaar te hebben. Voor de businesscase kijk je naar tarifering, degradatie, veiligheidsnormen (NEN/IEC) en integratie met het EMS.

Aan de slag met verduurzamen zonder ruis: zo breng je vaart in je programma

Strategie is mooi, maar voortgang zit in keuzes. Maak verduurzaming behapbaar met heldere fasering en strakke besluitvorming. Begin bij wat meetbaar is, borg financiering vroeg en stem af met de netbeheerder voordat je tekeningen afrondt. Betrek operators en onderhoud tijdig; zij herkennen knelpunten die op papier niet zichtbaar zijn.

• Maak een CO2- en kostenheatmap per site en per processtap; rangschik op besparing per euro en doorlooptijd.
• Check subsidies en fiscale regelingen (SDE++, EIA/MIA/Vamil) en reken varianten met en zonder PPA door.
• Leg datastandaarden vast (tags, meetpunten, tijdsresolutie) zodat projecten vergelijkbaar blijven.
• Werk met pilotlijnen die direct opschaalbaar zijn: zelfde hardware, zelfde software, duidelijke standaarden.
• Plan assets “future proof”: ruimte in de trafocel, plaats voor extra modules, en contractopties voor flexibel vermogen.